LMS (eğitim yönetim sistemi) nedir? Seçmeden önce bilmeniz gerekenler
LMS, eğitimlerinizi tek yerden yayınlamanızı, takip etmenizi ve ölçmenizi sağlayan sistem. Ama "ne işe yarar" sorusunun cevabı, sizin neyi çözmeye çalıştığınıza göre değişiyor.
LMS ve Eğitim Yönetimi
SCORM ve xAPI nedir? Sade bir anlatım
SCORM ve xAPI, eğitim içeriklerinin farklı sistemlerde çalışmasını sağlayan standartlar. Teknik jargonu bir kenara bırakıp ne işe yaradıklarını ve neye dikkat etmeniz gerektiğini anlattık.
Bir e-öğrenme içeriği hazırlatıyorsunuz. Hazırlayan firma "SCORM paketi olarak teslim ederim" diyor. Siz de başınızı sallıyorsunuz. Sonra LMS satıcısı "xAPI desteğimiz var" diyor ve yine başınızı sallıyorsunuz. İkisi de önemli görünüyor ama tam olarak ne olduklarını sormak biraz utandırıcı.
Utanmanıza gerek yok. Gerçekten sade bir fikir bunlar.
Kargo kolisi benzetmesi
SCORM'u bir kargo kolisi gibi düşünün. İçerik (video, sayfa, sınav) standart bir kutuya konuyor. Kutunun üzerinde "içindekiler" etiketi ve nasıl açılacağına dair talimat var. Hangi LMS'e gönderirseniz gönderin, o LMS kutuyu açabiliyor ve içeriği gösterebiliyor.
Bu sayede, bir firmadan satın aldığınız ya da yaptırdığınız içeriği, LMS'inizi değiştirseniz bile yeniden kullanabiliyorsunuz.
SCORM tam olarak ne yapar?
SCORM (Sharable Content Object Reference Model), ABD'de ADL girişimi tarafından geliştirilmiş bir standart. İki işi yapıyor:
- İçeriği paketler. İçerik, bir yapı dosyasıyla birlikte tek bir sıkıştırılmış pakete dönüşüyor.
- LMS ile konuşmayı sağlar. İçerik, "bu kişi sayfanın sonuna ulaştı", "sınavdan 80 aldı", "toplam 12 dakika harcadı" gibi bilgileri LMS'e iletiyor.
Yaygın iki sürümü var: SCORM 1.2 ve SCORM 2004. Pek çok kurumsal içerik hâlâ 1.2 ile hazırlanıyor, çünkü yaygın ve basit. Hangisini desteklediğini LMS satıcısına sormak iyi bir alışkanlık.
xAPI ne getiriyor?
xAPI (Experience API, bazen "Tin Can" olarak da anılır) daha yeni bir yaklaşım. SCORM'un temel sınırı, içeriğin LMS'in içinde çalışması gerektiği. xAPI bu sınırı kaldırıyor.
xAPI, öğrenme deneyimlerini "kişi + fiil + nesne" cümleleri halinde kaydeder: "Ayşe, simülasyonu tamamladı", "Mehmet, videoyu izledi". Bu kayıtlar, bir Öğrenme Kayıt Deposu'nda (LRS) toplanır. İçerik LMS içinde olmak zorunda değil: bir mobil uygulama, bir simülasyon, bir sanal gerçeklik eğitimi, hatta sahada yapılan bir uygulama bile kayıt üretebilir.
İkisini yan yana koyalım
| Konu | SCORM | xAPI |
|---|---|---|
| Çalıştığı yer | LMS'in içinde | LMS içinde ya da dışında |
| Ne kaydeder? | Tamamlama, puan, süre | Çok daha geniş etkinlikler |
| Yaygınlık | Çok yaygın, olgun | Yeni ama yükselişte |
| Kurulum | Basit | Biraz daha teknik |
| Ne zaman? | Klasik e-öğrenme içeriği | Mobil, simülasyon, sahada öğrenme, detaylı analiz |
Bunların sizin için anlamı
Bu standartların asıl değeri, içeriğinizi bir sisteme bağımlı olmaktan kurtarması. Üç pratik sonucu var:
- İçerik satın alırken: Bir firmadan hazır e-öğrenme paketi alacaksanız, SCORM formatında olup olmadığını sorun. Böylece LMS'e yüklenebilir.
- LMS seçerken: SCORM (ve gerekiyorsa xAPI) desteğini listeye ekleyin. Hangi sürümleri desteklediğini netleştirin.
- Sistem değiştirirken: İçeriğiniz standart formattaysa taşıma işi çok daha kolay.
Her kurumun buna ihtiyacı yok
Eğer eğitimlerinizi doğrudan LMS içinde (videolar, dokümanlar, sınavlar) hazırlıyorsanız, SCORM'a ihtiyacınız olmayabilir. Ama dışarıdan içerik satın almayı, farklı içerik üreticileriyle çalışmayı ya da sisteminizi değiştirme ihtimalini düşünüyorsanız, standart desteği sigorta gibi.
Özetle, içeriğiniz standart bir formattaysa sistem değiştirmek ya da yeni bir içerik üreticisiyle çalışmak çok daha az sancılı oluyor. Teknik ayrıntıları satıcıya bırakın, siz yalnızca "hangi sürümleri destekliyorsunuz?" diye sormayı unutmayın.